Monday, February 20, 2012

วิกฤตน้ำมันพืช......สู่การปลูกปาล์ม

น้ำมันปาล์มเนี่ยเป็นปัจจัยหลักอย่างหนึ่งของการดำรงชีวิต อาหารเกือบทุกมื้อสำหรับชาวไทย คงหนีไม่พ้นการใช้น้ำมันพืชมาประกอบอาหาร น้ำมันที่ใช้ประกอบอาหารในสมัยเก่าเราใช้น้ำมันหมู ซึ่งพบทั่วไปในครัวไทย คนรุ่นพ่อรุ่นแม่เราจะมีการซื้อเปลวหมูมาเคี่ยวแล้วเก็บน้ำมันหมูมาใช้ประกอบอาหาร และต่อมาได้มีการใช้น้ำมันพืชทดแทนซึ่งเป็นน้ำมันที่มาจากพืชหลายชนิด เช่น ถั่วเหลือง ทานตะวัน รำข้าว เป็นต้น ในบรรดาน้ำมันพืชที่ใช้กันทั่วไป น้ำมันปาล์ม จัดเป็นแหล่งที่ใหญ่ที่สุด ด้วยความที่มีคุณภาพที่ดีในการประกอบอาหาร อีกทั้งมีราคาต่ำ เพราะน้ำมันปาล์มทำได้จาก ปาล์มน้ำมัน ซึ่งมีปลูกในบ้านเรา ประชาชนคนไทยกินน้ำมันปาล์มมาช้านาน น้ำมันปาล์มในขวดบรรจุขายมักพบทั่วไปในครัวไทย แต่น้ำมันปาล์มที่เรากินนี้ยังแอบซ่อนมาในอาหารสำเร็จรูปต่างๆ อีกมากมาย ไม่ว่าจะเป็น บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป ขนมขบเขี้ยว หรือแม้แต่ในครีมเทียมที่ใส่ในกาแฟ ล้วนแล้วแต่ทำมาจากน้ำมันปาล์มทั้งสิ้น การกินน้ำมันปาล์มของคนไทย ดูราบรื่นมาตลอด จนกระทั่งได้เกิดมีวิกฤตขึ้น นั่นคือราคาน้ำมันปาล์มได้พุ่งขึ้นสูงถึงเกือบ 80 บาท ทำให้เดือดร้อนกันถ้วนหน้า รัฐบาลวุ่นวายกันทั้งชุด และความหวังของเราก็คือ จะพึ่งพานโยบาย “น้ำมันปาล์มแห่งชาติ” ราคาที่พุ่งกระฉูดนี้ ถือเป็นวิกฤตอันยิ่งใหญ่ และถูกวิพากษ์วิจารณ์ กันอย่างมาก ในเรื่องความไม่โปร่งใส และการทุจริต แต่ในความเป็นจริงนั้น ปาล์มน้ำมันที่ปลูกในประเทศไทย มีพื้นที่ปลูกไม่พอจริงหรือเปล่านั้น ก็ต้องว่ากัน แต่ที่แน่ๆ ราคาปาล์มน้ำมันสด ขึ้นสูงสุดเป็น 11 บาทต่อกิโลกรัม ทำให้เกษตรกรตาลุกวาวกันทั้งประเทศ การทำสวนปาล์มน้ำมันจะมีรายได้ดีมากกว่าพืชอื่น การปลูกปาล์มในประเทศไทยกว่า 40 ปีที่ผ่านมา เราปลูกกันไม่เกิน 4 ล้านไร่ แต่ก็ยังเหลือผลผลิตพอที่จะนำไปทำน้ำมัน ไบโอดีเซล เป็น B2 B5 กันได้ แต่ทำไมถึงขาดตลาด จนทำให้ปั่นป่วนไปทั้ง ภาครัฐ และเอกชน ก็ต้องว่ากันไป...
ชาวสวนปาล์มน้ำมัน มือใหม่ !!


ความจริงแล้วเรารู้จัก ปาล์มน้ำมัน มาช้านาน เราปลูกมากที่ภาคใต้ ควบคู่กับการปลูกยาง ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา ชาวสวนภาคใต้มีทางเลือก 2 ทางใหญ่ๆ คือ ปลูกยาง หรือปลูกปาล์ม เพราะเมื่อคำนวณแล้วกำไรดีทั้งคู่ บางคนชอบยาง บางคนชอบปาล์ม ข้อดีข้อเสียแตกต่างกัน แต่การปลูกปาล์มนั้นมีข้อได้เปรียบหลายอย่าง เช่น มีการใช้แรงงานน้อยกว่า ส่วนราคาก็งั้นๆ ทรงตัว


ปาล์มน้ำมันเป็นพืชที่ได้รับความสนใจจากเกษตรกรในภาคอื่นมา 5-6 ปีแล้ว โดยเฉพาะเกษตรกรในภาคเหนือ และภาคอิสาน เพราะคิดว่ายางปลูกได้ ก็น่าจะปลูกปาล์มได้ ตามความเข้าใจแบบชาวบ้าน
จึงได้มีการปลูกแบบเสี่ยงกันไปในภาคเหนือ และภาคอีสาน จะว่ากันไปแล้วในภาครัฐยังมีแนวคิดว่าน่าจะปลูกได้ โดยเห็นได้จากการมีสถานีวิจัยปลูกปาล์มน้ำมันในจังหวัดหนองคาย ซึ่งเป็นตัวแทนการปลูกในภาคอีสาน และมีการปลูกใน “โครงการศึกษาความเป็นไปได้ของการปลูกพืชน้ำมันและพัฒนารูปแบบการผลิตพลังงานจากพืชแบบครบวงจรในพื้นที่ตัวอย่างเขตภาคเหนือ” ปลูกในจังหวัดเชียงใหม่และจังหวัดลำพูน ซึ่งเป็นตัวแทนการปลูกของภาคเหนือ ซึ่งทดลองมามากกว่า 5 ปีแล้ว เกษตรกรหลายๆ คน ได้มีการทำการปลูกอย่างจริงจัง แต่ก็ต้องขนส่งไปขายที่ชลบุรีเพราะยังไม่มีโรงหีบในภาคเหนือและภาคอีสาน


การปลูกปาล์มสำหรับเกษตรกรรายใหม่ เกิดขึ้นจากการดูตัวอย่างในภาคใต้ หรือมีคนใต้มาอยู่ในพื้นที่ ซึ่งคนใต้เหล่านี้มีความคิดเกี่ยวกับปาล์มที่พวกเขาคุ้นเคย จึงได้มีการปลูก โดยการปลูกเองหรือแนะนำให้คนข้างบ้านปลูกก็มี จะว่ากันไปแล้ว คนมีความรู้มีเยอะ แต่คนที่มีความรู้นั้นก็ไม่ได้รู้ลึกรู้จริงเกี่ยวกับสภาพพื้นที่ปลูกในภาคเหนือและภาคอิสาน เรียกได้ว่าแทบจะไม่มีผู้เชี่ยวชาญเลย ส่วนในภาคใต้นั้นต้องยอมรับว่าการปลูกปาล์มนั้นได้ผลผลิตดีจริง แต่ในภาคเหนือและภาคอิสานนั้นไม่เหมือนกัน คือจะมีปัจจัยอื่นมาเกี่ยวข้อง ที่น่าหวั่นเกรงคือ สภาพแวดล้อม ปริมาณน้ำ ปริมาณฝน ถ้าพูดถึงน้ำฝนแล้วในภาคเหนือและภาคอิสานนั้นไม่พอสำหรับการปลูกปาล์มแน่นอน อีกทั้งยังต้องคำนึงถึงการกระจายตัวของฝนในรอบปีอีกด้วย คนปลูกปาล์มที่อยู่ในภาคเหนือและภาคอิสานทั้งหมด จึงถือได้ว่าเป็นเกษตรกรมือใหม่ทั้งหมด
การปลูกปาล์มในภาคเหนือและภาคอีสานรวมๆ แล้วหลายหมื่นไร่ แต่ยังไม่มีการสำรวจอย่างจริงจัง น่าเป็นห่วง เพราะการปลูกปาล์ม จะต้องมีความรู้ความเข้าใจ การรู้ข้อมูลเกี่ยวกับปริมาณของพื้นที่ปลูกในประเทศอย่างแท้จริงนั้นสำคัญมาก เป็นเรื่องของผู้ที่มีความเกี่ยวข้องจะต้องรู้ เพื่อนำไปใช้ในการวางแผนการปลูกไม่ให้ขาด ไม่ให้เหลือ ไม่ให้เกิน เชื่อกันว่าในปัจจุบันยังไม่มีหน่วยงานไหนเข้าไปสำรวจพื้นที่ปลูกในพื้นที่ปลูกใหม่เลย


เรื่องของพันธุ์ปาล์มน้ำมันที่ปลูกในพื้นที่ภาคเหนือนี้ยังไม่แน่ใจว่าพันธุ์ไหนเหมาะสมที่สุด ก็จะมีเพียง“โครงการศึกษาความเป็นไปได้ของการปลูกพืชน้ำมันและพัฒนารูปแบบการผลิตพลังงานจากพืชแบบครบวงจรในพื้นที่ตัวอย่างเขตภาคเหนือ” นี้ที่ทดสอบความหลากหลายของสายพันธุ์ปาล์ม ที่จะปลูกในภาคเหนือ ซึ่งผลการทดลองนั้นยังอยู่ในระหว่างทดสอบ เพราะปาล์มน้ำมันเป็นพืชอายุยาว ผลการศึกษานั้นก็ต้องดูให้ยาวหน่อย ไม่สามารถสรุปได้ในการให้ผลผลิตในปีแรกๆ ของการปลูก การปลูกปาล์มในภาคเหนือและภาคอิสานที่สำคัญจึงอยู่ที่น้ำ เพราะปาล์มก็เหมือนพืชทั่วไป การให้น้ำนั้นจะทำโดยการต่อสายยางเหมือนสวนลำไย และดูแลปาล์มทั่วถึงทุกต้นก็มีโอกาสเป็นไปได้ เพราะเกษตรกรที่ปลูกในภาคเหนือและภาคอิสานนี้เป็นเกษตรกรที่ปลูกปาล์มรายเล็กเมื่อเทียบกับเกษตรกรที่ปลูกปาล์มในภาคใต้ ซึ่งเกษตรกรผู้ปลูกปาล์มในภาคใต้นั้นนอกจากมีเรื่องของฝนเข้ามาช่วยแล้ว เขายังไม่ค่อยจะมีโอกาสให้น้ำ เพราะพื้นที่ปลูกของเกษตรกรแต่ละรายในภาคใต้นั้นใหญ่มาก 


เกษตรกรในภาคเหนือจะต้องรีบหาวิธีบำรุงรักษาและดูแลปาล์มที่ปลูกไว้ให้ดี เพราะปาล์มเมื่อปลูกลงไปแล้ว แต่ละต้นนั้นอาจอายุยืนได้ถึง 25 ปี ถ้ามีการดูแลรักษาดีๆ เรียกได้ว่า พ่อปลูก ลูกเก็บกินได้ถึงรุ่นหลาน
วิกฤตน้ำมันปาล์ม ราคาแพง


ถ้าจะว่ากันตามตรงว่าที่ปลายน้ำ หรือประชาชนทั่วไปว่ามีปัญหาอะไร นั่นคือปาล์มน้ำมันราคาจากขวดละ 30 บาทขึ้นไปเป็นขวดละเกือบ 80 บาท น้ำมันที่ได้ทั้งหมดนี้มาจากน้ำมันปาล์มเกือบทั้งสิ้น กระบวนการที่จะทำให้ได้น้ำมันปาล์มออกมา เริ่มจาก ชาวสวนตัดทลายปาล์มมาส่ง ณ โรงหีบ ราคาขายหน้าโรงงาน จาก 2.5 บาท (ต่อกิโลกรัม) ขึ้นถึงจุดวิกฤต 11 บาท น้ำมันที่อยู่ในผลจาก 1 ทลาย จะมีน้ำมัน 20 % แต่การสกัดอาจได้ซัก 17 % แสดงว่าจะต้องมีทลายปาล์มน้ำมัน 6 กิโลกรัม ถึงจะได้น้ำมันดิบ 1 กิโลกรัม กระบวนการสกัดคือ โรงงานหีบในภาคใต้และภาคอิสาน เรียกโรงงานพวกนี้ว่า “โรงหีบ” โดยมีกำลังการผลิต 10-20 ตันต่อชั่วโมง จากการคำนวณโดยคิดต้นทุนการหีบนี้แล้ว จะคิดออกมาได้ว่า จะมีต้นทุนการหีบ กิโลกริมละ 2 บาท อันนี้ดูให้ดี น้ำมัน 17% ที่เหลือ 83% มี น้ำ กะลา เส้นใย เนื้อใน และกาก สิ่งเหล่านี้มีมูลค่าทั้งสิ้น ถ้าเอาพวกนี้ไปคำนวณ จะได้กำไร 2 ต่อ หรืออาจพูดได้ว่า ได้น้ำมันฟรีก็ว่าได้ น้ำมันที่ได้จะนำไปสู่โรงกลั่น โดยจะมีต้นทุน 10 กว่าบาท นั้นคือราคาปาล์มดิบที่โรงงานหีบรับซื้อมา เมื่อโรงงานกลั่นได้รับน้ำมันแล้วก็จะกลั่นน้ำมันให้บริสุทธิ์ โดยการคำนวณทั่วไปพบว่าต้นทุนการกลั่นจะตก กิโลกรัมละ 15 บาท ดังนั้นเส้นทางของปาล์มน้ำมันสู่น้ำมันปาล์มที่ได้กล่าวไปข้างต้น จึงทำให้มีราคาบวกเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ


วิกฤตน้ำมันปาล์มนั้น ในภาพรวมเรียกว่า “น้ำมันขาดตลาด” โดยบางคนอ้างว่าผลผลิตปาล์มน้ำมันไม่เพียงพอ บางคนก็บอกว่าเอาไปใส่รถยนต์เสียหมด เป็น B5 จนทำให้น้ำมันที่ใช้ทำอาหารขาดตลาด ความจริงแล้วเราน้ำมันปาล์มมาใช้กินจนเหลือกินเหลือใช้เป็น 2 แสนตัน แล้วถึงนำมาทำน้ำมันไบโอดีเซล แล้วทำไมจึงเกิดคำถาม เรื่องวิกฤตน้ำมันปาล์มราคาแพง เรื่องนี้มีความซับซ้อนซ่อนเงื่อน แต่เมื่อถึงเวลา ความจริงก็ปรากฏ ก็ว่ากันไป ใครได้ใครเสีย
การขยายพื้นที่ปลูกปาล์มน้ำมัน กับวิกฤตน้ำมันแพง


ด้วยอานิสงค์หรือเปล่าก็ไม่รู้ ที่ว่าน้ำมันพืชราคาแพง ชาวสวนจึงขายผลปาล์มได้ในราคาที่สูงเป็นประวัติการณ์ ตั้งแต่ปลูกมาก็พึ่งเคยพบเคยเห็น แต่ก่อนชาวสวนเคยขายได้ 2-5 บาท แต่เดี๋ยวนี้ขายได้ 10 บาท รัฐบาลก็ยังมีการส่งเสริมให้มีการใช้ B2 B5 นั่นคือ 5 % ของ 50 ล้านลิตร จึงเท่ากับเป็นการทำตลาดใหญ่ให้กับผลผลิตน้ำมันปาล์ม ชาวสวนจะได้มีโอกาสขายผลผลผลิตได้ราคาดี เมื่อภาพข่าวปรากฏ น้ำมันปาล์มสามารถนำไปทำได้ทั้งน้ำมันพืชและน้ำมันรถยนต์ จึงทำให้หลายคนคิดจะปลูก ซึ่งไม่ใช่เฉพาะในภาคใต้ แต่ยังรวมไปถึงในภาคเหนือ ภาคกลางและภาคอิสาน จึงทำให้มีคนวิ่งหาต้นกล้าปาล์มน้ำมันมาปลูก ทั้งที่ยังไม่มีตัวอย่างให้ดู เกษตรกรหลายรายคิดว่าได้เท่าไหร่ก็เอา เพราะเมื่อเปรียบเทียบความคุ้มค่ากับพืชเดิมที่ปลูก ก็นับว่าน่าเสี่ยง ซึ่งคาดว่าน่าจะมีปาล์มน้ำมันที่ปลูกในภาคเหนือและภาคอิสานในพื้นที่ปลูกใหม่หลายหมื่นไร่ ซึ่งผลผลิต ณ ขณะนี้ยังไม่น่าจะมาก ส่วนถ้าก้าวเข้าปีที่ 7-8 ซึ่งตามปกติโดยธรรมชาติปาล์มจะให้ผลผลิตมาในช่วงปีนั้น ก็ต้องคอยดู การปลูกปาล์มต้องมีโรงงานสกัด “โครงการศึกษาความเป็นไปได้ของการปลูกพืชน้ำมันและพัฒนารูปแบบการผลิตพลังงานจากพืชแบบครบวงจรในพื้นที่ตัวอย่างเขตภาคเหนือ” ก็ได้มีการศึกษาเกี่ยวกับการสกัดน้ำมันปาล์มแบบหีบแห้งขนาดเล็กสำหรับชุมชน โดยกำลังการผลิตจะอยู่ที่ 5 ตันต่อชั่วโมง การทำการศึกษาในครั้งนี้ก็เพื่อที่จะรองรับผลผลิต ในทั้งภาคเหนือ ภาคอิสานและภาคใต้


เมื่อเกษตรกรรายใหม่ปลูกปาล์มน้ำมันรวมกับที่มีอยู่เดิม เชื่อว่าพื้นที่ปลูกรวมๆ ทั้งหมดน่าจะเกิน 4 ล้านไร่ ซึ่งภาครัฐจะต้องนำมาคำนวณ ในเรื่องการตลาดและการบริหารจัดการ ชาวสวนก็อยากที่จะขายผลผลิตให้ได้ราคาดี แต่ที่ผ่านมาเมื่อน้ำมันปาล์มราคาสูง ภาครัฐก็นำเข้า ทำให้ชาวสวนขายได้ในราคาที่ต่ำลง แต่ถ้าถามหาจุดยุติธรรมว่าใครเป็นคนคำนวณและคำนวณอย่างไร ก็คือมีนักวิชาการที่เขาอ้างว่ารู้และได้ศึกษามา เขาก็คำนวณว่าต้นทุนต่อไร่เท่าไหร่ ค่าขนส่งเท่าไหร่ ค่าหีบ ค่ากลั่น ออกมาเป็นตัวเลขชุดเดียว เรื่องนี้น่าเป็นห่วง และในเรื่องนี้เกษตรกรถูกกดมาตลอด เพราะการคำนวณในลักษณะนี้ไม่น่าที่จะได้ตัวเลขออกมาเป็นค่าที่แน่นอน เพราะต้นทุนการลิตแต่ละที่ไม่เท่ากัน ไหนจะค่าที่ดิน ค่าปุ๋ย ค่าน้ำ ค่าแรงงาน ซึ่งในแต่ละที่นั้นไม่เท่ากันอย่างแน่นอน ถ้าจะถามย้อนว่าเวลามีคนขายรถยนต์ รถมอเตอร์ไซด์ซักคัน ก็ไม่เห็นจะมีหน่วยงานไหนหรือบริษัทต่างๆเหล่านั้นออกมาแจกแจงว่ามีต้นทุนเท่าไหร่ ได้กำไรจากตรงไหน มาบอกให้ประชาชนทราบ ดังนั้นเรื่องต้นทุนในการผลิตต่อกิโลกรัมนั้นเป็นเรื่องที่เป็นไปไม่ได้ที่จะคำนวณได้แบบนี้ การปลูกปาล์มน้ำมันต้องยอมรับว่ามีผู้สนใจเพราะหวังว่าเมื่อปลูกแล้วจะได้ผลผลติที่ให้ราคาดี เป็นเรื่องของ Demand และ Supply ต้องดูให้ดี อีกทั้งภาครัฐยังอุ้มกันไปอุ้มกันมา แต่ไม่มีใครอุ้มเกษตรกร ก็ไม่รู้ว่าปาล์มน้ำมันในพื้นที่ปลูกใหม่นี้ จะต้องมีการเดินขบวนหรือเปล่า น่าเป็นห่วง!!!!


รศ.ดร. พรชัย เหลืองอาภาพงศ์
ศูนย์วิจัยพลังงานชีวมวล

No comments:

Post a Comment